İşkencenin Cezasız Kalmasına Çözüm Var

Türkiye'de kolluk kuvvetlerinin işkence, kötü muamele ve sivilleri öldürmelerinin cezasızlığıyla ilgili raporunda, Uluslararası Af Örgütü (UAÖ), yapılması gerekenleri de özetledi.

Örgüt, bugün (5 Temmuz) yayınladığı "Türkiye: Güvenlik güçleri tarafından işkenceye maruz kalanlar ve öldürülenler için adalet yok" raporunda, işkence, kötü muamele ve öldürmelerin cezasızlığına engel olmak için bazı tavsiyeler şöyle:

Merkezi bilgi toplayın: Kolluk kuvvetlerinin insan hakları ihlalleriyle ilgili merkezi, etkili, güncel ve dağınık olmayacak şekilde toplayın.

Kolluk kuvvetlerinin insan hakları ihlalleriyle ilgili önleyici mekanizmaları oluşturun:

* Polis ve jandarma gözaltılarındaki bütün sorgulamalarda ses ve görüntü kaydı alınmalı.

* İşkenceye Karşı Sözleşme'ye Ek Protokol'ü onaylayıp yürürlüğe koyun. Gözaltı merkezlerine önceden haber vermeksizin ziyaret düzenleyebilecek olan ulusal kurumu oluşturun.

* İnsan hakları durumunu gözleyen insan hakları savunucularına, avukatlara ve gazetecilere yönelik yıldırma girişimlerine son verin.

* Etkili bir şikayet mekanizması oluşturun.

* Kolluk kuvvetlerinin öldürmesi halinde, derhal olay yerinde kanıt toplanmasını, savcının derhal çağırılmasını ve olay yeri incelemesini yönetmesini sağlayın.

* İşkence, kötü muamele vakalarında, savcıların uzman tıbbi ve adli tıp incelemesi istemesini, olay yerini incelemesini, ilgili herkesten kanıt toplamasını sağlayın.

* Savcıların amirlerin sorumluluklarını soruşturmasını sağlayın.

* İşkence iddiasıyla soruşturulan memurları görevden alın.

* Mağdurların tazminat almasını ve rehabilitasyon görmesini sağlayın.

* Duruşmaların zaman geçirmeden gerçekleştirilmesi için gerekli çerçeveyi oluşturun.

* Duruşmaya tanık ya da sanık olarak çağrıldığı halde gelmeyen memurlara yaptırım uygulayın.

* Dava "güvenlik gerekçesiyle" başka bir yere aktarıldığında, tarafların ve avukatlarının yol ve konaklama masraflarının devlet tarafından üstlenilmesini güvenceye alın.

* Bir şüphelinin iletişimsiz şekilde gözaltına alınabilmesine neden olan Terörle Mücadele Yasası'nı (TMY) değiştirin.

* Kolluk kuvvetlerinin ölümcül kuvvet kullanma yetkisini, uluslararası standartlara göre ayarlayın; bu kuvvet ancak yaşam korumak için ve son çare olarak kullanılabilir.

* İşkencenin cezalandırılmasında zaman aşımını kaldırın.

* Adli Tıp Kurumu'nu Adalet Bakanlığı'ndan işlev olarak da yapı olarak da bağımsız hale getirin.

* Mahkemelerin üniversitelerin, hastanelerin ve uzman kuruluşların tıbbi ve psikiyatrik raporlarını kanıt olarak kabul edebilmesi için acil adımlar atın.

* Gözaltına alınan herkesin kapsamlı, bağımsız ve tarafsız tıbbi muayene görmesi için gereken adımları acilen atın.

* Polis, jandarma, yargıç ve savcıların uluslararası insan hakları standartları uyarınca eğitim almasını sağlayın. (TK/EÜ)